Akü mü bitti, alternatör mü arızalı? Farkı nasıl anlaşılır?
Kısa cevap
Araç takviyeyle çalışıp gün boyu sorunsuz gidiyor ama ertesi sabah yine çalışmıyorsa sorun büyük ihtimalle akü ya da araçtaki bir kaçak akımdır. Seyir halinde kırmızı akü lambası yanıyor, farlar sönükleşiyor ya da araç yolda stop ediyorsa şüpheli alternatör ya da onu döndüren kayıştır. Kesin ayrım için motor kapalıyken ve çalışırken voltaj ölçülür; bu ölçümü birçok servis birkaç dakikada yapar.
Akü ile alternatör birlikte çalışır: Akü marşa basıldığında motoru döndürecek enerjiyi verir, motor çalıştıktan sonra ise alternatör hem aracın elektriğini karşılar hem de aküyü yeniden doldurur. Bu yüzden bir taraftaki arıza çoğu zaman diğerini de etkiler. Alternatörü bozuk bir araçta akü kısa sürede boşalır; ömrü dolmuş bir akü de alternatörü sürekli şarj yapmaya zorlar.
Belirtiler: hangisi neyi gösterir?
- Marşın ağır basması, özellikle soğuk sabahlarda (çoğunlukla akü)
- Marşa basınca yalnız tık sesi gelmesi, gösterge ışıklarının sönükleşmesi (akü ya da bağlantı)
- Birkaç gün bekleyen aracın hiç çalışmaması (akü ya da kaçak akım)
- Seyir halinde kırmızı akü lambasının yanması (çoğunlukla şarj sistemi: alternatör, kayış, kablo)
- Farların ve iç aydınlatmanın titremesi ya da devirle birlikte parlayıp sönükleşmesi (alternatör)
- Motor bölmesinden uğultu, ıslık ya da kayış ötmesi (alternatör rulmanı ya da kayış)
- Aracın yolda stop etmesi, elektrikli donanımın tek tek devre dışı kalması (alternatör)
Voltaj ölçümüyle basit ayrım
Bir multimetreyle akü kutup başlarından ölçüm yaparak fikir sahibi olabilirsiniz. Araç birkaç saat beklemişken, motor kapalı ve tüketiciler kapalıyken sağlam ve dolu bir akü yaklaşık 12,6 volt gösterir. 12,2 voltun altı akünün belirgin şekilde boşaldığını, 12 voltun altı ise derin boşalmayı gösterir. Motor çalışırken ölçülen değer çoğu araçta 13,8–14,5 volt aralığındadır; bunun belirgin altı şarj yapılmadığına işaret eder.
Bir not: Akıllı şarj sistemi olan bazı yeni araçlarda alternatör yükü azaltmak için voltajı bilinçli olarak düşürebilir, bu nedenle tek bir ölçüm yanıltıcı olabilir. Ayrıca voltaj, akünün kapasitesini tam göstermez. Servislerde kullanılan akü test cihazları, akünün yük altında ne kadar akım verebildiğini ölçerek daha kesin sonuç verir.
Olası nedenler
| Olası neden | Nasıl anlaşılır? | Aciliyet |
|---|---|---|
| Ömrünü doldurmuş akü | Yaşlı akü, soğukta ağır marş, takviyeden sonra ertesi gün yine boş | Orta |
| Gevşek ya da oksitlenmiş kutup başı (klemens) | Kutup başında beyaz-yeşil tortu; marş aralıklı basıyor | Düşük–orta |
| Kaçak akım | Birkaç gün bekleyen araç çalışmıyor; sonradan takılan alarm, multimedya ya da kapanmayan bir ünite | Orta |
| Sürekli kısa mesafe kullanım | Araç hep kısa yolda kullanılıyor, akü hiç tam dolmuyor | Düşük |
| Alternatör arızası (regülatör, kömür, diyot, rulman) | Seyirde akü lambası, sönük farlar, uğultu; çalışırken voltaj düşük | Yüksek |
| Alternatör kayışı gevşek ya da kopuk | Kayış ötmesi, akü lambası; bazı motorlarda hararet de eşlik eder | Yüksek |
| Şarj kablosu ya da şase bağlantısı sorunu | Alternatör sağlam olduğu halde akü dolmuyor | Orta |
Sürüşe devam edilir mi?
Sorun aküdeyse araç takviyeyle çalıştıktan sonra genellikle kullanılabilir; yalnız motoru yeniden çalıştırmanın zor olacağı yerlerde kapatmayın ve doğrudan aküyü test ettirmeye gidin. Sorun alternatördeyse araç yalnız akünün kalan enerjisiyle gider ve trafikte aniden durabilir; elektrikli direksiyon desteği de kesilebilir. Klimayı, radyoyu ve koltuk ısıtmasını kapatıp en yakın servise gidin. Kayış koptuysa ve hararet göstergesi yükseliyorsa durun: Bazı motorlarda aynı kayış devirdaimi de döndürür.
Yapmamanız gereken bir test
Eskiden alternatörü test etmek için çalışan motorda akünün kutup başı sökülür, motor durmuyorsa alternatör sağlam kabul edilirdi. Bu yöntemi uygulamayın. Akü devreden çıktığında oluşan voltaj dalgalanması, modern araçlardaki elektronik ünitelere zarar verebilir. Ölçümü multimetreyle ya da serviste test cihazıyla yapın.
Akünün ömrünü uzatmak için
- Aracı yalnızca çok kısa mesafelerde kullanıyorsanız haftada en az bir kez daha uzun bir sürüş yapın ya da aküyü uygun bir şarj cihazıyla zaman zaman doldurun.
- Motor kapalıyken farları, multimedyayı ve iç aydınlatmayı açık bırakmayın.
- Kutup başlarını temiz ve sıkı tutun; oksitlenme marşın kesik basmasına yol açar.
- Sonradan takılan alarm, kamera ve multimedya cihazlarını, araç kapalıyken akım çekmeyecek şekilde bağlatın.
- Aracı uzun süre kullanmayacaksanız kılavuzdaki öneriye göre aküyü şarj cihazında tutun ya da bağlantısını ayırın.
Tahmini işçilik süresi
| İş | Tahmini süre |
|---|---|
| Akü ve şarj sistemi testi | 15–30 dakika |
| Akü değişimi | 10–30 dakika |
| Start-stop'lu araçta akü değişimi ve aküyü araca tanıtma | 30–60 dakika |
| Alternatör kayışı değişimi | 30–60 dakika |
| Alternatör değişimi ya da sökülüp tamir edilmesi | 1–3 saat (motora göre); tamirde yarım gün sürebilir |
| Kaçak akım tespiti | 1–3 saat |
Ne zaman ustaya gitmelisiniz?
- Seyir halinde akü lambası yandıysa: hemen, doğrudan en yakın servise
- Aynı hafta içinde ikinci kez takviye gerektiyse: akü ve kaçak akım testi için
- Kayıştan ses geliyorsa: kopmadan önce
- Akü birkaç yaşını geçti ve marş ağırlaştıysa: kış gelmeden test için
Akü ve şarj sistemi arızalarına genellikle oto elektrik ustaları bakar; akü satışı ve değişimi yapan akü servisleri de test cihazıyla ölçüm yapabilir. Araç hiç çalışmıyorsa adım adım kontrol listesi için marş basmıyor rehberimize bakın.
Şehrinizde akü servisi bulun
Akü
- İstanbul Akü servisleri
- Ankara Akü servisleri
- İzmir Akü servisleri
- Bursa Akü servisleri
- Antalya Akü servisleri
- Konya Akü servisleri
- Adana Akü servisleri
- Gaziantep Akü servisleri
Oto Elektrik
Sık sorulan sorular
Takviyeyle çalışan araç ne kadar süre çalıştırılmalı?
Rölantide beklemek aküyü tam doldurmaz. Genellikle en az yarım saatlik bir sürüş önerilir; ancak derin boşalmış bir akü sürüşle bile tam dolmayabilir. Aküyü şarj cihazıyla doldurup test ettirmek en sağlıklısıdır.
Akü lambası yanıyorsa akü mü bozuk?
Çoğunlukla hayır. Seyir halinde yanan akü lambası, aküye şarj gelmediğini gösterir; sorun genellikle alternatörde, kayışta ya da şarj kablosundadır.
Akü kaç yılda bir değişir?
Kesin bir süre yoktur; kullanım, iklim ve araçtaki elektrik tüketimi ömrü belirler. Birkaç yılı geride bırakmış ve sabahları ağır marş basan bir aküyü kış öncesinde test ettirmek iyi bir alışkanlıktır.
Start-stop'lu araca normal akü takılır mı?
Önerilmez. Bu araçlar genellikle EFB ya da AGM tipi akü ister. Bazı markalarda yeni akünün diagnostik cihazla araca tanıtılması da gerekir; aksi halde şarj sistemi aküyü doğru yönetemez.
Araç birkaç gün durunca akü bitiyor, neden?
Akü yaşlı olabilir ya da araçta kaçak akım vardır. Sonradan takılan alarm, multimedya cihazı veya uykuya geçmeyen bir kontrol ünitesi aküyü boşaltabilir. Usta, araç uyku moduna geçtikten sonra çekilen akımı ölçerek kaynağı bulur.